vooruitgangsdenken

de Britse cultuurfilosoof John Gray noemt vooruitgangsdenken een nieuwe religie met eigen dogma’s. In de documentaire Surviving Progress wordt deze stelling onderzocht en wordt en passant een treffend en verbluffend compleet portret geschetst van de staat waarin we nu verkeren.

De IDFA beschreef de film vorig jaar zo: “Wat is vooruitgang? Betekent vooruitgang per definitie verbetering? Zijn onze hersenen erop toegerust om de snelle (technologische) veranderingen van de laatste eeuwen bij te benen? Is het mogelijk om eeuwig in hetzelfde tempo te blijven doorgroeien? Of worden de toverwoorden van de komende decennia juist versobering, krimp en consuminderen? Over deze vragen buigen wetenschappers, filosofen en cultuurcritici zich in een bloemrijk docu-essay, gebaseerd op het boek A Short History of Progress (2004) van de Canadese publicist Ronald Wright. Wright’s centrale these is dat we in een zogeheten ‘vooruitgangsval’ zitten: de technologische innovaties volgen elkaar zo rap op dat onze voetafdruk te groot dreigt te worden. Ook is de wereldbevolking sinds de Tweede Wereldoorlog stevig uitgedijd, en heeft de na de val van het communisme gegroeide wereldorde economische groei tot enige ideologie verheven. Volgens Wright, die de vergelijking maakt met de catastrofe op Paaseiland, zorgt dit voor een cocktail die ons zal vergiftigen als we ons consumptiegedrag niet aanpassen. Hij krijgt, in dit in sneltreinvaart vertelde en aantrekkelijk vormgegeven relaas, bijval van niet de minsten: milieuactivist Margaret Atwood, primatoloog Jane Goodall en bioloog David Suzuki, die onze aarde in webdoc The Test Tube al vergeleek met een reageerbuis die elk moment vol kan lopen.”